در علم نفس يعنى دم در اين مقام چون كميت قلم خوشخرام سركشى نمود ، به خاطر مؤلّف اين اوراق چنان مناسب افتاد كه خلاصهء علم نفس ، يعنى معرفت دم ، كه در هيچ‌يكى از كتب فلاسفهء يونان و حكماى عراق و خراسان مذكور نگشته و خالى از غرابتى نيست و از شايبهء كذب معرّاست ، در ضمن يك اشاره و چهار دقيقه بر سبيل يادگار ثبت نمايد : اشاره ، در تبيين علم نفس كه از دو پرّهء بينى بيرون آيد - اين علم از سراير و مخفيّات حكماى هند است كه سرّ آن را از نامحرمان يعنى ارباب فضول واجب دانند . و در كتب قديمه آمده كه اين علم از مخترعات مهاديو است و اين راز را با زن خود پاربتى ظاهر نمود و از آنجا شايع گرديد . امّا از فقراى هند ، فرقهء جوكيان در اين فن ممتاز باشند ، خاصّه مردم قريهء جوكىهتى كه در جبال كشمير واقع است ، و آن موضع بنانهادهء جوكيان قديم است ، و در آن مكان درّه‌اى بزرگ در كوه افتاده و نهرى صافى روان است ، جوكيان از هر طرف حجره‌ها در كوه تراشيده ، با زن و فرزند سكونت دارند ، حكمت اشراق رسم و آيين ايشان است . كاملان آن گروه از استكمال نفس در هوا پرواز كنند و بر روى آب روند ، و امراض جسمانى را بىاستعمال ادويه علاج نمايند . مصنّف كتاب حوض الحيات مىنويسد كه علماى آن طايفه اصول دين خود را به شريعت حضرت آدم ( ع ) درست نمايند و گويند كه چون از بهشت بر زمين وارد